<title_newspaper="Przekrj"> 
<title_article="O zwyczajnym astrologu"> 
<author_1=E. Biaoborski>
<author_2=>
<language=pl> 
<style=press>
<year="1953">
<month="9">
<date=1953-09-13>
<period=w> 
<status=1_obieg>
<support=paper>
Panie Redaktorze!
W roku, w ktrym czcimy pami Kopernika, warto te przypomnie innego humanist, doktora filozofii, medycyny i teologii, profesora i rektora Akademii, pierwszego historyka kultury polskiej, a przede wszystkim znakomitego astronoma i matematyka  Jana Broka z Kurzelowa (15851652).
Mino wanie 300 lat od jego mierci, podczas zarazy, jaka w roku 1652 szalaa w Krakowie.
Broek urodzi si w Kurzelowie. By synem rolnika. Nauczy si sam nieco aciny i geografii i z takim zapasem wiedzy, jako 19-letni modzieniec, przyby do Krakowa. Dosta si na Akademi i rozpocz studia, poykajc dosownie ca wczesn wiedz w cigu paru lat. Astronomia i matematyka byy gwnymi przedmiotami jego nauki. Szybko zosta doktorem filozofii i rozpocz sam wykady na niszych kursach.
Niebawem otrzymuje katedr astronomii i zwizany z ni tytu zwyczajnego
astrologa. Astrologi uprawiali wwczas wszyscy astronomowie, a take Galileusz i Kepler, wspczeni Brokowi. Na jego chwa naley zapisa fakt, e w swoich pracach Broek nigdzie ani swkiem nie wspomina o gusach i zabobonach astrologicznych. Zdawa sobie spraw z nicoci astrologii jako przedmiotu nauki.
Na owe czasy przypadaj zmagania si Krakowskiej Akademii z wszechwadnym zakonem jezuitw o zwierzchnictwo nad niszym szkolnictwem, ktre z tradycji i prawa naleao do Akademii. Tymczasem jezuici pragnc zawadn szkolnictwem zaczli, zakada szkoy i ustanawia wasne wadze szkolne.
Wwczas Broek napisa przeciwko jezuitom satyr Gratis abo Discurs Ziemianina z Plebanem, w ktrej w dowcipny i przekonywujcy sposb wykazuje i demaskuje metody jezuitw. Broszura ta bya wydana bezimiennie. Lecz jezuici wyledzili drukarza i zniszczyli nakad, a na drukarza uzyskali wyrok chosty i banicji. Po wychostaniu drukarza i wywieceniu go z miasta, pod prgierzem zostay publicznie spalone zakwestionowane broszury.
</support> 
</status> 
</period> 
</date> 
</month> 
</year> 
</style> 
</language>
</author_2> 
</author_1> 
</title_article> 
</title_newspaper>
